HỌC TẬP DỰA TRÊN VẤN ĐỀ

Học tập dựa trên vấn đề (HTDTVĐ) có một số điểm tương đồng với phương pháp dự án nhưng là một phương pháp riêng biệt. Học sinh tìm hiểu về một chủ đề thông qua việc giải quyết các vấn đề mà thường không chỉ có một câu trả lời đúng.

Điều đó có nghĩa là, vấn đề được trình bày cho học sinh trước khi giảng bài. Điều này khác với phương pháp giảng dạy truyền thống khi giáo viên giảng lý thuyết trước sau đó đưa ra vấn đề. Trong HTDTVĐ, việc học diễn ra thông qua quá trình giải quyết vấn đề và giáo viên hỗ trợ học sinh khi cần thiết.

Học tập dựa trên vấn đề có xu hướng tập trung vào kiến thức nhiều hơn là phương pháp dự án. Với cách tiếp cận này, học sinh được xem một vấn đề, tình huống hoặc nhiệm vụ không quen thuộc và được yêu cầu giải quyết nó theo cá nhân hoặc theo nhóm. Tình huống có vấn đề có thể là các vấn đề, tình huống có thật trong thế giới thực, hoặc các tình huống không ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của học sinh và có thể là hư cấu.

Học tập dựa trên vấn đề thường có cấu trúc chặt chẽ hơn phương pháp dự án và bao gồm các bước được quy định cụ thể được thực hiện trong quá trình xác định và giải quyết vấn đề.

Học tập dựa trên vấn đề bắt đầu với việc trình bày một vấn đề, sau đó là việc nghiên cứu của học sinh và thử nghiệm các giải pháp khả thi, đồng thời giải quyết vấn đề thông qua hợp tác và thảo luận, và lên đến đỉnh điểm là một báo cáo và/ hoặc bài thuyết trình.

Trong các môn nghệ thuật và khoa học xã hội và nhân văn, giáo viên có thể sử dụng video, bản ghi âm, tin bài và các tài liệu khác để giới thiệu cho học sinh về một vấn đề và bối cảnh của nó.

Một ví dụ của hoạt động học tập dựa trên vấn đề:

Ở một trường học, học sinh Lớp 1 đến Lớp 5 được giới thiệu một vấn đề mà một trong số giáo viên đã trải nghiệm. Giáo viên đó đang gặp khó khăn trồng hoa ở nhà mình. Các cây cô ấy trồng xuống đất cứ chết dần. Học sinh được đề nghị giải quyết vấn đề này.

Học sinh theo lớp hoặc nhóm nhỏ kiểm tra đất và các mẫu cây từ vườn nhà giáo viên đó, đọc về cách trồng cây khoẻ, tìm kiếm trên mạng Internet, liên hệ với các chuyên gia địa phương, và tiến hành thử nghiệm trồng cây ở các điều kiện khác nhau.

Không phải tất cả học sinh có thể giải quyết được vấn đề cho giáo viên nhưng học sinh đã tham gia tích cực và các em học được nhiều điều khác nhau từ hoạt động khám phá của mình: về cây cỏ và sự phát triển của cây, đất, hạt giống, nước, phân bón, mặt trời, mưa, khí các-bô-níc, hít thở/hô hấp, diệp lục/thức ăn, và không gian để trồng cây.

Thông qua việc hợp tác với nhau hoặc làm việc độc lập, học sinh:

Giáo viên đưa hướng dẫn trong suốt quá trình này nhưng học sinh chịu trách nhiệm xác định cách giải quyết vấn đề.

  1. Phân tích tình huống để xác định thông tin quan trọng
  2. Tích hợp các thông tin đó với kiến thức trước đó để trình bày, làm rõ vấn đề. Ở giai đoạn này, học sinh được khuyến khích trình bày lại thông tin và vấn đề dưới dạng đồ thị, bảng biểu, biểu tượng hoặc từ ngữ có thể bao gồm việc sử dụng sơ đồ tư duy
  3. Xác định các mục tiêu
  4. Khám phá các giải pháp khả thi
  5. Chọn một giải pháp và triển khai hành động
  6. Theo dõi và đánh giá kết quả và xác định các hành động tiếp theo nếu cần

Học tập dựa trên vấn đề thúc đẩy sự phát triển:

  1. Học tập tự chủ và tự định hướng
  2. Giao tiếp, thảo luận và bảo vệ ý tưởng
  3. Tư duy bậc cao, giải quyết vấn đề, tư duy sáng tạo
  4. Ra quyết định
  5. Kiên trì

Điều quan trọng là phải hiểu rằng trước đây phương pháp ra đề bài tập hoặc câu hỏi để học sinh hoàn thành hoặc trả lời thường chỉ có một giải pháp, không giống với phương pháp học tập dựa trên vấn đề.

Ví dụ:

HTDTVĐ không giống như việc học sinh làm bài tập toán thường chỉ có một câu trả lời đúng và một cách giải, kể cả các bài toán đố truyền thống yêu cầu học sinh diễn dịch các câu văn toán đố thành các phép toán số học hoặc phương trình.